Bilgisayarın Kısa Tarihi 2

PASCALINE Pascaline, ilk hesap makinesi sayılmaktadır. Ünlü Fransız matematikçi ve filozof olan Blaise Pascal tarafından tasarlanarak 1642 yılında icat edilmiştir. Blaise Pascal 16 yaşındayken bir vergi dairesi tahsildarı olan babası için tasarlamıştır. Bilgisayarında atası sayılan Pascaline

PASCALINE İlk Bilgisayar

PASCALINE İlk Bilgisayar

Pascaline

Pascaline, ilk hesap makinesi sayılmaktadır. Ünlü Fransız matematikçi ve filozof olan Blaise Pascal tarafından tasarlanarak 1642 yılında icat edilmiştir. Blaise Pascal 16 yaşındayken bir vergi dairesi tahsildarı olan babası için tasarlamıştır.

Bilgisayarında atası sayılan Pascaline sadece toplama ve çıkarma işlemlerini yapmaktaydı. İçinde buluna farklı boyutlardaki dişliler sayseinde işlemleri yapabilien Pascaline sadece toplama ve çıkarma işlemleri yapabiliyordu.

Üzerinde bulunan kadranlar çevirilerek rakamlar seçiliyor ve işlemleri yapabilmesini sağlanıyordu. Blaise 10 yıllık süre içinde 50 adet Pascaline üretmiş ve satmıştır. Pascaline vergi dairesinde kullanıldığından dolayı ilk iş bilgisayarıda sayılmaktadır. Satışının yapılmasıda ilk ticari bilgisayar ünvanını da almasını sağlamıştır.

Leibniz Çarkı

Leibniz Çarkı

Leibniz Çarkı

1642 yılında toplama ve çıkarma yapabilen Pascaline’dan 30 yıl sonra Alman matematikçisi olan Gottfried Wilhelm Leibniz tarafından yeni bir hesap makinası geliştirildi. Leibniz Çarkı adı verilen bu yeni model hesap makinesi Pascaline’dan farklı olarak çarpma, bölme ve karekök alma işlemleri de yapabilmekteydi.

Leibniz zaman içinde aşamalı olarak makinesini daha da geliştirdi. Bu “kademeli hesaplayıcı” büyük ilgi gördü ve Leibniz’in 1673’te Royal Society’ye seçilmesine önayak oldu. Gottfried Wilhelm Leibniz, matematik tarihi ve felsefe tarihinde önemli bir yer tutar.

Leibniz Isaac Newton’dan bağımsız olarak Sonsuz Küçükler Hesabı’nı geliştirdi ve Leibniz’in formülü yayınlandığından bu yana geniş bir çapta kullanıldı. Geliştirdiği türdeşliğin aşkınsal yasası ve süreklilik yasası 20 yüzyılda matematiksel karşılık buldu.

Arithmoter

Arithmoter

Arithmoter

İlk üretilen bilgisayarlar Pascaline ve Leibniz Çarkı’ndan sonra 1820 yılında Charles Xavier Thomas tarafından Arithmoter adında yeni bir bilgisayar geliştirdi. Aslen sigortacılık işi yapan Charles, başlangıçta tüm zamanını ve enerjisini sigortacılık işine harcadı, bu nedenle 1820’de başlatılan Aritmometre’nin ilk modeli ile 1852’ye kadar otuz yıldan fazla bir sürede tamamlanabilmiştir.

1870 yılındaki ölümüne kadar üretimi devam etmiştir. Seri üretilen ilk bilgisayar unvanının dışında güvenirliliği sayesinde özel sektör dışında devlet kurumlarında da kullanılan ilk bilgisayar olmuştur. Aritmometre üretimi 1914 yılına kadar 40 yıl daha devam etti.

Enigma

Enigma

Enigma

İlk olarak Birinci Dünya Savaşının sonlarında Alman Mühendis Arthur Scherbius tarafından icat edilen Enigma 1920’lerin başlarında ticari amaçlı kullanılmıştır. Fakat en sık kullanımı 2. Dünya Savaşı sırasında olmuştur. Savaş sırasında özellikle Nazi’ler birlikleri arasındaki mesajlaşmayı şifrelemek için kullanmaktaydı.

Şifreler Enigma sayesinde her gün değiştirildiği için uzun süre Nazi’lerin mesajlaşması çözümlenememiştir. Enigma temel aldığı kodlama sistemi her gün Alman ordusu tarafından değiştirilmekte ve tamamen rastgele gibi gözüken bir şifreleme mekanizmasına dayanmaktadır.

Alan Mathison Turing

Nikola Tesla gibi değeri çok geç anlaşılan ve bugün kullandığımız bilgisayarların temelini atan kişi Alan Mathison Turing’dir

Matematik ve Kriptoloji (şifreleme bilimi) üzerine ileri seviyede çalışmalar yapan Turing, 2.Dünya Savaşı sırasında Nazilerin kullandığı kırılamaz olarak kabul edilen Enigma adındaki şifreleme sistemi çözmüştür.

İngiliz ordusunun savaş iletişim üssünde Alman Kuvvetlerinin şifreli mesajların çözümü için kriptoanalizcilerden (Şifre çözen matematikçiler) toplanan ekibin başına getirilen Turing, şifreleme sisteminin her gün değiştiriliyor olması yüzünden bir insan yerine çözümün bir makine tarafından yapılabileceğini hayal etti.

Dijital bilgisayarlara giden ilk adım olarak görülen Bombe cihazları şifreli mesajları deşifre ederek müttefik devletlerine Nazi Almanyası karşısında çok büyük bir avantaj sağlamıştır. Hatta bazı tarihçilere göre Bombe cihazları 2. Dünya savaşının 2 yıl erken bitmesini sağlamıştır. Bu sayede 14 milyon kişinin hayatı kurtulmuştur.

Mekanik, çarklı ve diskli bilgisayarlardan sonra yarı elektronik bilgisayarların dönemine geçildi. Bir sonraki yazımda sizlerle birlikte yarı elektronik bilgisayarların tarihine göz atacağız. Fakat öncesinde Alan Turing’i biraz daha anmamız gerekmekte…

Çünkü Turing, bilgisayar bilimleri alanında kuramsal çalışmalar yürütmesinin yanı sıra dünyanın ilk bilgisayarlarından biri sayılan Manchster Mark I’ın (Mark I’i bir sonraki yazımda detaylıca anlatacağım) yapımı üzerinde de çalıştı.

1950 senesinin Ekim ayında tüm dünyada hayli ses getiren, günümüz yapay zeka teknolojisinin temeli sayılan Computing Machinery and Intelligence başlıklı makalesini yayımladı.

Makalesinde yapay zeka alanındaki problemlere değinen, bir gün makinelerin de tıpkı insanlar gibi düşünüp düşünemeyeceği konusunu irdeleyen Turing, çalışmasında bu tür problemlerin çözümünde yine kendi geliştirdiği Turing testinin kullanılmasını önerdi. Alan Turing, bir insan gibi düşünme yeteneğine sahip bilgisayarların en geç 2000’li yıllara kadar geliştirebileceğini düşünüyordu; Turing testini de bilgisayarların “zekâ seviyesinin” ölçülmesi amacıyla geliştirilmişti.

Sebebi tam olarak bir sır olarak kalsa da, kimine göre İngiliz istihbarat ekibi tarafından bilerek, kimilerine göre ise psikolojik bir bunalım sonucunda 1954’te siyanürlü elma yiyerek intihar etti.

İngiltere başbakanı G. Brown, zamanında eşcinsel olduğu için verilen cezadan dolayı Turing’den İngiliz Hükümeti adına 2009’da özür diledi. Turing’in bilime yaptığı katkılar unutulmadı. Bilgisayar alanının Nobel’i sayılan “Turing Ödülü” onun onuruna ihdas edildi.

Times Dergisi 1999’da onu 20. yüzyılın en önemli 100 kişisinden biri ilan etti. BBC tarafından Turing, 2002’de İngiltere’nin en önemli 22. kişisi ilan edildi. Doğumunun yüzüncü yılı olan 2012 tüm dünyada Turing Yılı ilan edildi.

Engima Bombe

Engima Bombe

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)